Tại sao hạt mắc ca được gọi là “nữ hoàng của các loại hạt”?

Bạn đã bao giờ từng thắc mắc tại sao hạt mắc ca lại có mức giá cao và được gọi bằng một cái tên rất mỹ miều là “nữ hoàng của các loại hạt”? Câu trả lời không chỉ do hàm lượng dinh dưỡng trong hạt mắc ca rất lớn mà còn do quá trình chăm sóc, thu hoạch và chế biến loại hạt này phức tạp và đòi hỏi nhiều công chăm sóc.

NGUỒN GỐC CỦA MẮC CA

Mắc ca (tên đầy đủ là macadamia) là loài cây gỗ lớn, có nguồn gốc ở vùng rừng mưa ven biển thuộc miền Nam Queensland và miền Bắc New South Wales ở Australia. Sản phẩm chính của cây mắc ca là hạt. Hạt mắc ca có mầu sữa trắng ngả vàng, chiếm gần 1/3 trọng lượng hạt, hương vị thơm ngon nhất trong các loại hạt dùng để ăn và được mệnh danh là “Nữ hoàng của các loại hạt”. Theo kết quả phân tích của Wenkham và Miller năm 1965, thành phần dinh dưỡng trong nhân hạt mắc ca như sau:

Chất béo 78,2%
Các hợp chất đường 10%
Các hợp chất đạm (protein) 9,2%
Hàm lượng nước 1,5 - 2,5 % (nhân đã được làm khô theo yêu cầu bảo quản lâu dài)
Kali 0,37%
Phôt-pho 0,17%
Ma-nhê 0,12%

Ngoài ra trong mỗi kg nhân hạt mắc ca còn chứa Can-xi 360mgr, Lưu huỳnh 66 mgr, Sắt dễ tiêu 18 mgr, Kẽm 14 mgr, Đồng 3,3 mgr, và một số loại Vitamin như Vitamin pp 16 mgr, Vitamin B1 2,2 mgr, Vitamin B2 2,2 mgr; các nghiên cứu sau này còn cho biết thêm: trong nhân mắc ca còn chứa một lượng Vitamin E rất lớn: 6,4 - 18 g/kg nhân.

Nếu so sánh với hàm lượng chất béo sau khi rang của lạc nhân là 44,8%, hạt điều 47%, hạnh nhân 51%, hạt hạch đào 63% thì hàm lượng dầu béo 78% trong nhân mắc ca rõ ràng là cao hơn hẳn. Điều đặc biệt là hàm lượng acid béo không no trong dầu mắc ca lên tới 84% chỉ đứng sau dầu sở (97%). Đây là thứ chất béo mà thế giới hiện đại rất coi trọng vì ít dẫn tới nguy cơ tích tụ cholesteron trong cơ thể người và rất phù hợp với nhu cầu làm dung môi trong mỹ phẩm. Nhân mắc ca không những béo ngậy, với 9% protein 10% hợp chất đường mà còn có vị ngọt và rất bùi và thoang thoảng mùi thơm của bơ sữa bò rất hấp dẫn.

Ngoài nhân là sản phẩm chính, vỏ quả mắc ca chứa 14% ta-nin, 8-10% protein, sau khi chiết xuất ta-nin bằng nước nóng, vỏ quả thường được nghiền làm thức ăn gia súc. Vỏ hạt có ít giá trị hơn, tại các xưởng chế biến thường dùng vỏ hạt làm nhiên liệu, hoặc nghiền làm vật liệu hữu cơ độn bầu ươm cây, độn đất chậu cảnh.

YÊU CẦU SINH THÁI

Cây mắc ca là loại cây chịu khí hậu mát, mưa ẩm và khô hạn xen kẽ. Cây sinh trưởng thích hợp trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, có khả năng chịu hạn cao đồng thời chịu được mưa ẩm. Cây mắc ca ra rất nhiều hoa, mỗi bông đuôi sóc có từ 100-300 hoa, nhưng tỷ lệ đậu quả lại chỉ đạt 0,1 - 0,3%. Nếu điều kiện khí hậu không thuận lợi, cây có thể hoàn toàn không đậu quả. Do vậy, tại Việt Nam trong hơn 15 năm qua, cây mắc ca chỉ phù hợp với duy nhất hai vùng canh tác là Tây Nguyên và Tây Bắc, cho ra chất lượng quả tốt và sản lượng đã dần ổn định.

QUÁ TRÌNH CHĂM SÓC

Cây mắc ca ít đòi hỏi chăm sóc quản lý khắt khe, sâu bệnh hại ít nghiêm trọng, nhưng người nông dân phải chú ý thu lượm hạt kịp thời để tránh tổn thất do chuột, sóc ăn. Bên cạnh đó, việc triệt phá lộc đông và xuân phải thực hiện triệt để kịp thời mới hy vọng cây ra hoa kết quả nhiều.

QUÁ TRÌNH THU HOẠCH

Cách thu hoạch chủ yếu là thu lượm quả chín rụng trên mặt đất bằng máy hoặc bằng tay. Sau khi chín rụng, phần lớn vỏ quả đã nứt sẵn, có thể tách lấy hạt ngay tại vườn.
Khâu thu hoạch hạt mắc ca có một số khó khăn chính như sau:
- Phải thu nhặt hạt hàng ngày để giảm tổn thất do chuột, sóc.
- Phải làm sạch cây bụi cỏ dại để không bị bỏ sót hạt rụng.
- Mùa thu lượm trùng với mùa thu hoạch nông nghiệp nên dẫn tới tình trạng thiếu nhân công.

Vấn đề phức tạp hơn sau khi thu hoạch hạt mắc ca là quá trình làm khô. Quả mới rụng có hàm lượng nước có thể cao tới 30%, cần phải nhanh chóng tách quả và hong khô hạt trong bóng râm cho đến khi hàm lượng nước rút xuống 5%. Với độ ẩm 5% hạt có thể bảo quản tới vài ba tháng. Đây cũng là mức độ ẩm tiêu chuẩn để các chủ trang trại ở Úc và Mỹ áp dụng cho sản phẩm mắc ca trong nước.

Trên thị trường quốc tế, hạt mắc ca có tiêu chuẩn độ ẩm là 1,5%. Với độ ẩm này, hạt có thể được bảo quản trong nhiều năm. Để làm khô tới độ ẩm này thường phải dùng lò sấy gần giống lò sấy thuốc lá, nhiệt độ sấy ban đầu là 32 độ C, sau 04 ngày nâng dần lên 52 độ C tùy thuộc độ khô của hạt.

Như vậy, chúng ta đã cùng tìm hiểu sơ lược về nguồn gốc và quá trình chăm sóc, thu hoạch hạt mắc ca. Với hàm lượng dinh dưỡng cao, loại hạt này được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những sản phẩm tự nhiên đón đầu xu hướng sống lành mạnh của con người trong tương lai.